“दादय, परवादीपासून आगमनकाळ सालू झालॅ, माला या वहारा गेलास पायआ.” आपलॉ येशू ख्रिस्त स्वर्गात निशिताइ बॅहलॅलॉ असताना मरिया मावलीला बोयलॉ. ‘यॉ आहा का बॉलातॅ हायदॅ’ मावली विसारात पडली, “पॉरा, करॅ, का जाला?, तू मनात अचानक ऑहॉ क विसार आलॉ” मरिया येशूला बोयली. “दादय, माला जाम कंटाळॉ आलॅ, दर वहारा मॅ जातॅ खरॉ पन आलॉ गा माइ कही हालत हॉवातॅ बगिलॅ ना” येशू बोयलॉ. “नाय रॅ, पॉरा, आपल्याला लॉकांकरता गॅलास पाय.” मावलीनॅ त्याइ समजूत काढली. विसार करीत असतानास येशू ख्रिस्ताआ जन्माकरता तीनॅ गॅब्रीयल देवदूताला हा हांगिल्यापासूनसा जकला तिला आठवाला. जोकीम, हन्ना आन त्याइ एकलीशॅ एकली पोरी, मरिया, नाझरेथ गावसा एक खुब धार्मिक कुटुंब..... त्या दिहा दोपारशॅ बारा वाजलोतॅ, तीनॅ दादयला स्वयपाक कर्याय मदत केली, बाबा बजारा गॅलतॉ तॉ यासॉ हॉतॉ. ‘मॅ खोलीत जावॉन प्रार्थना करतॅ, बाबा आलॉ गा हांग मंजॅ आपुन एकत्र जिवॉ’ आहा हन्नाला हांगॉन ती खोलीत आली, तीनॅ नेहमीप्रमानॅ प्रार्थना कर्याि सुरुवात करॅ... ऑड्यात खोलीत जाम उजेड झालॉ आन तिला आवाज आलॉ “ए कुरपॅन भरलेली बाय, तूआ भला होवो, देव तू बरबर हाय.” ती घाबारली, तीनॅ समोर बगीला तॅ एक देवदूत ती पुडॅ ऊबी हॉतॉ. गॅब्रीयल देवदूत तिला बोयलॉ “मरिया, घाबरॉ नाका, देवाशी तूओर कृपा झाले, पवित्र आत्मॉ तुओर येदॅ आन तुला दी होयॅद्यात, तुला पॉर होयॅदॅ, त्याआ नाव येशू ठव, तॉ खुब भॉठॉ राजॉ हॉनार आन त्या राज्य कत्तॅस खप्यासा नाय” मरिया बोयली “मॅ देवाशी दाशी, तू हांगाता ताहा होवो” मरियेनॅ हा तॅ हांगीला पन तीआ योसेफबरबर होयरा झालता, तीनॅ त्याला इ बातमी हांगिली, तॉ कइस बोयलॉ नाय, साफ भॉळॉ माहनू हॉतॉ तॉ.. त्यानॅ विसार कॅलॉ, उगास मरियेशी बदनामी नाका, मॅ तीआ बरबरसा होयरा होडतॅ.. पन मग देवदूतानॅ स्वप्नात येवॉन त्याला वस्तुस्थिती हांगिली ताहा त्यानॅ मरियेबरबर लगीन कॅला.. मरियेसॉ नववॉ मयनॉ सालू झालतॉ आन त्यात कैसर राजानॅ जनगनना कर्याॅशी ऑहॉ हुकूम होडलॉ.. योसेफ मरियेला घॅवॉन त्याव मूळ गाव बेथलेहेमला गॅलॉ. तडॅ त्यांना अजिबात कडॅ जागा मिळाली नाय आन अडॅ मरियेला त्रास सुरू झालतॉ... खुब जना दरी हातापायापडनी केली, पन त्यांना जागा कय मिळाली नाय. शेवटी एका गायश्या गोठ्या गवानीत गवताआ आथुनोर तीनॅ येशूला जन्म दिलॉ.. देवदुताइ त्या जन्माइ बातमी मेंढयो सारनार्यांेना दिली, तॅ आलॅ, आकाशात एक नविन तारॉ परगाट झालॉ, त्याव माग काढीत तीन राजॅ आलॅ, लान्या येशूला बगॉन गॅलॅ.. “दादय, का झाला, विसार काय करता?” येशूनॅ ती मॅरॅ बॅहात तिला विसारला.. मरिया भानोर आली.. “कय नाय रॅ, पॉरा, अहास, तू जाशी तयारी कर आन जास्ती मनाला लावॉन घॅव नाका कय”’ मरिया येशूला बोयली... येशू त्याआ खोलीत आलॉ, पलंगोर बॅहात तॉ विसार कर्यान लागलॉ…. ‘मॅ परत पृथ्वीओर जन्मा जासॉ कादो, मा मनाहारका कय तरी सालू हाय गा?, ज्या बेथलेहेम गावात मॅ जन्माला आलतॉ तडॅ आज का भयानक परिस्थिती हाय, मास घरा माला कुन विसरी नाय... कितीतरी लोक सामूहिक हत्याकांड आन अणुबॉम्बमुळॅ मा हारका सुळोर सढविलॅ.. मॅ देवासॉ पॉर पन माहनू मनून जन्म घॅतलॉ, क, तॅ माहनाआ सुख-दुख का हाय त्याव अनुभव आलॉ पाय भगून.. आन देव बाप्पाला हांगीला, माइ नाय तुइ इच्छा पूर्न होवो.. आज हो लागलॉ का माहनू पानी कमी पन बीयर घनी पॅतॅ. बाप जिन्याखाला खाट्योर खॉकॉन खॉकॉन हाडाव पिंजरो झालॅ, आन पॉराआ हॉलमिनॅ मांस-मटन हॉळातॅ-पॅरातॅ. गाडी, बंगलॉ, जकल्यो सुखसोयी, पैशाआ माज सॉकावलॅ, सल्दॅ, पन दादयनॅ हांगिलॅ ना मग जाना भाग हाय, काना गावात तिआ पावन्यामीनॅ लगीन होता तिगाळा द्राक्षारस कर्या, माइ वेळ याशी होती तरी नाय हांगीला नाय. आतॅ दादय हांगातॅ ताहा लोकाआ श्रद्धेऑ प्रश्न हाय. माला जाना भाग हाय..” येशू मग जाश्या तयारीला लागलॉ, ओड्या लोकाइ श्रद्धा हांबळ्याशी मन्जॅ खासा काम नाय, तॉ देवबाप्पादरी गॅलॉ, त्यानॅ नेहमीप्रमानॅ मागनी केली, “बाप्पा, मॅ पृथ्वीओर साललॉ, माला काइक वस्तु पात” देवबाप्पा हांगातॅ, “सल तुला का पाय ता घॅ सल, ये मा बरबर”. ती एक खुब भोठी खोली होती. त्यामिनॅ वॅगवॅगळॅ कप्पॅ हॉतॅ, पयल्या कप्पॉ हॉतॉ, आशीर्वाद. देव बोयलॉ कॉडॅ पात, आठ-दहा दी पुरद्यात ऑडॅ गा.. अहॅ यातनॅ रॉजूस दॅना सालू हाय पन तू तूऑ जन्म साजरॉ कर्या, साललॉ गनाय, तुला कॉडॅ पात तॉडॅ घॅ.. येशूनॅ डॉळॅ बंद कॅलॅ, प्रार्थना बोयली, आन त्यामिनशॅ काइक आशीर्वाद त्या झोळीत जमा झालॅ.. पुढश्या कप्प्यात येशूनॅ नजार टाकीली ताहा त्याला हावा आला, त्या कप्प्यात “संपत्ती”ऑ स्टॉक हॉतॉ. देव बोयलॉ करॅ हावाता कादो, माला माइती हाय, तुला आख्खॉशे आख्खॉ स्टॉक घॅवॉन जा लागॅ. पुढश्या कप्प्यापा आलॅ त्यात यश आन मान हॉतॉ, येशू बोयलॉ, यॉ पन जॉडॉ न्यासॉ तॉडॉ कमीस.. ज्या दरी हाय त्यांना अजून बी पाय.. पुढश्या कप्प्यापा आलॅ तॅ दोगॅ, दॉगाआ चेहर्योयरसा हावा गॅला, तॉ कप्पॉ “सुबुद्धी”सॉ हॉतॉ, त्या कप्प्यात ओबडी धूळ, हुतॅरॉ जमलोतॉ, खुब दी त्या मॅरॅ कुन आला नॉता आहा दिखातोता.. देव बोयलॉ, या मिनसा कय नेव नाका, उगास तुला वजान, जाहातशॅ ताहा तू परत हाडॅ, तडॅ कुनॅ इ मांग्या नाय, पन येशू बोयलॉ, नाका बाप्पा, थॉडॉ स्टॉक नॅतॅ, एक जरी कुन भेटलॉ तरी बास... देव येशूला पुढे घिती जाताना बोयलॉ इ सगळा लोक जिगाळा मागॅदॅ तिगाळा तुला द्या लागॅ पन पुढश्या कप्प्याश्यो काइक वस्तूपन घिती जाय आन खाला अह्योस वाट, तडनॅ मग येशूनॅ प्रार्थना, शांती, सत्कृत्य, परोपकार, त्याग, श्रद्धा, प्रेम, सत्य, सेवा, अहिंसा, संस्कार, पावित्र्य, लाज, पश्चाताप इ सगळा त्या झोळीत घेतला. तॉ देवाला बोयलॉ, गेल्या वहारा मॅ जात असताना माला रस्त्यामीनॅ सैतान भेटलोतॉ, तॉ माला बोयल्तॉ की तू कॉडाही बरा घॅवॉन जाय मॅ अगोदरूस काम, क्रोध, लोभ, मद, मोह आन मत्सर यॅ षड्रिपू माहना मनात होडल्यात. त्याबरबर संशय, समस्या, संघर्ष, क्रूरपणा, तिरस्कार ये पन हात.” पन बाप्पा, नाय जगात जकल्यापोत तो कय पोश्यासॉ नाय, देवबाप्पास हाय जॉ जकल्या ठिकानी हाय, आन जडॅ बाप हाय तडॅ पॉरानॅ घाबर्याहसा कादो.. तडॅ कोकरू आन लांडगो एकत्र फिरात्यात, वाहरू, सिंह एकत्र रॅत्यात, गाय अन अस्वल एकत्र सरात्यात, सिंह बैलाव पेंडॉ खातॅ, माला यंदा जादो जाम कंटाळॉ आलतॉ पन दादय आन बाप्पा, तुमशॅ आशीर्वाद बरबर असताना मा काम मॅ चोख करनार अहॉ माला विश्वास हाय. आन मॅ या वहरी वसयला जास्ती लक्ष दॅ.. तडॅ माला खुब बरा वाटाते, तडॅ काइक लोक खुब चांगलॅ पन हात, तॅ माई खुब वाट बगीत आहात्यात. आन नुसती बारनॅ नाय तर त्या हृदयात पन माला जागा हाय. आन विशेष मंजॅ उडदा पिठाये सालने, बेसनशॅ लाडू, डुकराआ इंदॅल, करज्यो, फुगॅ, तळनायो रोटयो खासा जाम मन आलॅ. त्याआ बरोबर लान्या पोरांहरी कुका-कुक खॅळ्यासा पन हाय. येशू ख्रिस्तानॅ झोळी तुकिली आन तॉ पृथ्वीओर यादो निघालॉ..


read more

आयला! पयला ताता गा पयली कोंबडी? या प्रश्नाआ उत्तर अजून आपल्याला हापड्ला नाय. पन यास तात्या आन कोंबडीओ (दोनू गावठी हां) आपल्या कुपारी माहनाऑ घनॉ जवळसॉ संबंध हाय. आतॅ इस बगा ना, आपलॉ कुपारी समाज जेमतेमुस हॉतॉ. तिगाळा मीनजॅ साठ-सत्तरशा दशकात (एकोनिसशे हां) हाळांबॉ नहलॅला घर हापड्यासास नाय. मिंगारा गॉठॉ आन पाड्गईत हाळांबॉ ई शित्र जडॅतडॅ दिख्यासा. निदान एक गाय नातॅ भय लॉकां दावनीला बांदलेली अहॅशी. एकत्र कुटूमपद्धत अहल्या पायान प्रत्येक घरात माहने पन जाम अहॅशे. मीनजॅ त्या टायमाला माहने जास्ती आन घरे कमी होते. आतॅ जालॅ नॅमका उलटा. घरे जास्ती जाल्यात पन माहने जाल्यात कमी. तॅ काईक ठिकानी घर हाय पन रॅदो माहनेस नात. तिगाळशा टायमाला लोक शेतीवाडी बरबर गुरेढोरे आन कोंबडीपालन ऑ जोडधंदॉ करॅशे. मंग का ? प्रत्येका हाळांब्यात शार पास कोंबड्यो अह्याशो. हाकोट जाली गा हाळांब्योरसा डाखान टूकॅसा गा कोंबड्यो हुरान मारॉन पळॅशो. यायो कोंबड्यो त्या ओट्योर आन त्या घरशो कोंबड्यो या ओट्योर अॅाऑन आजारॅशो. (फिट्टम फाट) गावात कोंबड्योस कोंबड्यो दिख्या लागल्यो गा समजॅसा हाकोट जाली. पॅंड्या राहीओर खॉरनारयो कोंबड्यो पॅंड्यातनॅ नॅमकॉ भाताव दानॉ कॉहॉ शोदीत्यात या उत्तर माआ हरी तुमाला पन अजून मिळाल नायदॅ. ऑडास नाय, मातीत टॉकॉ मारीत फिरनारी कोंबडी मातीतनॅ का टूकॉन खातॅ हाय दॅ? ता तीआ तिलास माईत. आमसॉ लोपीस मास्तर हांगॅसॉ, कबुतर हॉना पसवितॅ आन कोंबडी दगड. ता कय खॉटा नाय. आमशी डोकरी हांगॅशी कोंबडीआ मटन कमी खा गराम पडदॅ. (थ्ंडा करॉन खाला तरी गराम पडातॅ हां.) आत्याशा हारके कोंबडीआ मटनाए दुकाने (चिकन शॉप) त्या टायमाला नोते. अॅशखादॉ हन आलॉ गा आमशी बय मोरलीओर भॅशी. मंग अॅकखादी मांदाटलेली कोंबडी नायतॅ हाळांब्यात न बॅहता हॅगटा झाडोर बॅहॅनारॉ कोंबडॉ यापैकी कुनाय तरी दी भरलॅ आहा समजॅसा. गावठी ताते जवळ जवळ जकल्या घारा अहॅशे. मंग अॅ खादॉ जॉबायकाका (तात्याव व्यापारी) यासॉ आन हाळी द्यासॉ, ‘ताती द्या ताती, जॉबायशा हाती नायतॅ कोंबडी मेली राती.’ आन मिंगॅ यॉ जॉबायकाका शाराण्या ताता दा-प्ंदरा पैशाला घॅऑन जासॉ. गावठी ताता बोयल्योर जकल्या तॉंडाला पानी हुटलॉस पाय. अह्या या गावठी तात्या जकल्यात जवळसा नाता कुना हाय दॅ तॅ, ता मदरीन-पदरीन सा. मदरीन पदरीनला घरात खिरताना बगीला गा हाळांब्यातशे ताते भरभर कापॅशे. बाफलॅला ताता नातॅ तात्याऑ पॉळॉ मदरीन-पदरीनशा पूडॅ ठोयल्याबिगर त्याऑ मानपान पूरॉस हॉयॅसॉ नाय. ताहास नव्या जावायसा हॉअॅ सा. जावाय आलॉ गा मिंगारशो कोंबड्यो लांब पळॅशो. गावठी कोंबडी कापीली आन सुलीओर टाकीली गा त्या वासाय आजूबाजूशा घरात चर्चा हॉअॅमशी, “जावाय आलॅ वाटातॅ.” प्रत्येक घरात एक अही कोंबडी पन अहॅशी, जी ताते घाल्याशा रंगात आली गा एकदम गायब हॉअॅीशी. कोंबडी दीखॅशी रेली गा मालकीन, ‘कोंबडी कुनॅ तरी सॉरॉन खाली’ आहा बॉलॉन गाळी दॅऑन मोकळी हॉअॅीशी. आन मयन्या-दीड मयन्यान ती घालवालेली कोंबडी आठ-दा पिलोटे घॅऑन घारा याशी. मालकीन खुश. कोंबडीअॅी प्रकार तरी कॉडॅ. सादी कोंबडी, गळमुंडी कोंबडी, उलट्या पाखाई कोंबडी. ऑ कोंबडीऑ ध्ंदॉ मिंजॅ बायकाई बारोजी. त्या निमत्तानॅ तीआ कनवटीला शार पैशॅ जमा हॉअॅयशॅ. हळूहळू काळ बदाललॉ “कोंबडीनॅ ताता घायला आन बाळा दुदाला गॅला” आहॉ गानॉ बॉलनारी बय गेली आन “कोंबडी पळाली ती पन तंगडी धरून” अही गत जाली. समाज पुडारलॉ. कुडाय घरे गेले. हॅनाय हारवीलॅलॅ ऑटॅ मारबलशा लादीखाला गडाप जालॅ. त्या काळात अॅोका ओहरीत दा-बारा माहना कटांबळा रॅनारा घर गॅला आन तीन-शार माहनाकरता रॅदॉ दोन मजली शिमिटाआ पक्का घर आला. मिंगारसॉ गॉठॉ गॉठलॉ. तीसगत हाळांब्याई जाली. कोंबडी पळाली. नाय नाय पळविली. मदरीन-पदरीनशा नशिबी इंग्लिश कोंबडीआ तात्याओ पॉळॉ आलॉ. तिस गत नव्या जावायशी जाली. बॉयलर कोंबडी त्या नशिबी आली. आतॅ ई जकला कोंबडी पुरान हांगॅसा कारन का? तॅ ई पळालेली कोंबडी परत आले. समाज सुधारलॉ. जुने घरे गेले. बॉठ्ठ्ये बॉठ्ठ्ये बंगलॅ जालॅ आन तुमाला का हांगॉ या बंगल्या मांगॅ हाळांबॉ नहलॉ तरी बारकॉसॉ पिंजरॉ (खुराडॉ) आलॉ. आदी ध्ंदॉ बगुन कोंबडीओर बगनारॉ कुपारी आतॅ शौक (छंद) बगुन कोंबडीओर बग्या लागलॅ. शौकीन माहने मांडवीआ बजाराला भॅट द्या लागले. एकून का ? तर ई कोंबड्यो पाळॅसा फॅड परत आलॅ. शेवटी का, “तॅ कोंबडी कोडी पन पळाली तरी आपल्या हाळांब्यात बॅहॅदो याशिस.”


read more

का हांगॉ तुमाला आमशी कानी. ई जकला दॅवा वरदान. इंबळोरनॅ अर्नाळा बस निंगाली गा पयल्या स्टॉपला जकल्यायो नजरो उजव्या हाताला वळात्यात. कदो ? डाबर्ंवयांआ असना बॉठ्ठा घर बग्यादो. घर पन का हांग्यासा नुसतॉ राजवाडॉस. त्यायी सॉबा कय वायलीस होती. यी आहा घर बांदयादो आमशा वाडवडलाई ओबड्यो खस्तो पन खाल्यात हां..! तुमाला हांगातॅ, डाबर्याॉ कुटुंब वाडला ताहा नवा घर बांदयादो नव्या जाग्यायी सोय कर्या. लागली. माळ्याआळीतसॉ शेट, शॅजाव माळी जागा द्यादो तयार जालॉ. आन डाबर्यावव कारभारी आमसॉ पनजोबा “हानु डाबरे” पुडॅ आलॉ आन घरायी पायाभरनी केली. ई घटना १९३० शा काळातशी हाय. हानु डाबरे याय स पॉर करतॅ-करवीतॅ. जकले एकत्र आलॅ आन थॉडा थॉडा करता घर बांदया सुरवात केली. का हांगॉ तुमाला, गाडयातनॅ जंगलातसा लाकूड हाडला. मेडी उबी केल्यो. पायरीअॅ दगड घडवीलॅ. बगीता बगीता बॉठ्ठा घर उबी रॅला. असनॉ ऑटॉ. ऑटॉ मीनजॅ जहनी खॅळा मैदानूस. स पॉरांदो स बॉठ्ठॅ वर्ग. लांब लसक ओहरी. बगता बगता कुटूम वाडात गॅला. अॅटकाय शार, शाराय आठ आन मंग दिडेकशे माहनाऑ परिवार जालॉ. कून हॅतात खपलॉ. कून दूध घिती गॅलॉ. कुनॅ मालायी कावड वाईली तॅ कुनॅ मुंबय माल नीलॉ. कायिक हीकॉन कामाला लागलॅ तॅ कायिक मास्तर जालॅ. या घरायो पायर्योॅ त्यायी उंच्छी याविषयी का हांग्यासा. पायर्यो रनॅ सडताना आहा वाटॅसा जहनी स्टेजवरुस सड्या लागलॅ. ओट्योर शार हिंदाळॅ. त्यात बॅहलेल्या हर्या समोर भाटाकुटातनॅ नातॅ मायारनॅ ऑबाय आल्यो गा, पायर्योक सड्यादो पाय काप्याशॅ. पन त्यास पायर्योचरनॅ बायीयोरशा पान्याओ दुटीवर दुटी सड्विल्यात. आमशा घरसा एकपन लाना पॉर आहा नाय की जा त्या उश्शा आन बॉठ्ठ्या ओट्योरनॅ खाला आंगळ्यात पडला नाय. दॅवा वरदान आन घरा वैशिष्ट्य की जरासा खरसाटन्या व्यतिरिक्त बी बोठ्ठी इजा कतॅ कुनाला जाली नाय. रॉज हांशापारा आमशा घरशा ओट्योर रोजरी तेस हॉअॅासा. कुस्तीन मास्तर आमसॉ काका जकल्यांना एकत्र करॅसॉ. आमा पॉरांना तहॉ कंटाळॉस यासॉ पन इलाज नॉतॉ. तेसाला हजर रेले नाय गा दुहर्याॉ दिहा शाळीत हजेरी हॉयाशी. कारन कुस्तीन मास्तर आमशा शाळीत हेडमास्तर हॉतॉ. भगूनुस आमाला प्रार्थनेयी आन शिस्तीयी हव्वय लागली. आमशा घरामीनॅ, कुस्तीन मास्तरशी पोरी, मीनजॅ आमशी ताई पयली शीश्टर हॉया गेली. तीआ मांगोमांग आमशी रोजीन बाय पन शीश्टर हॉव्यादो गेली. दोग्यो बेनी फातिमा माता मीनॅ शीश्टर जाल्यो. (आज रोजीन बाय आमा जक्ल्यांना हॉडॉन एकदम लान्या वयात दॅवा राज्यात गेले. देव तीआ आत्म्याला शांती देओ.) आमशा वाडवडलाइ पुण्याई भगून आमशा घराई आध्यात्मिक वाढ हॉतुस गेली. दोन बेन्या मांगॅ शार बाहा फादर जालॅ. फा. डॉमनिक जकल्यात पयलॉ, त्या मागोमाग फा. राजेश आन फा. प्रदीप अॅा आपल्या वसय धर्मप्रांताकरता काम करत्यात. तॅ आतॅ अलिकडेस फा. रूपेश ऑ अमरावती हारक्या मिशन धर्मप्रांताकरता काम कर्या तयार जालॉ. दॅवाई कुरपा अहीस आमशा घरोर रेली तॅ अजून फादर शीश्टर हॉयद्यात. आमसा बॉठ्ठा घर वाडात गॅला. पोरे, डोकरे होकरे... कटांबळा वाडातुस गॅला. दिडेकशे माहना कुटूम जाला. जागा कमी पड्या लागली. वायले वायले घरे बांदयादो सुरवात जाली. १९९२ ला पयला कुटूम बायर पडला. मंग अस्तॅ अस्तॅ एक एक जन बायार पड्या लागलॅ. मोजकेस शार - स कुटुंबे असन्या बॉठ्ठ्या घरात रेले. मंग त्याई सुद्धा विसार कॅलॉ आन काळाई गरज ऑळखॉन शेवटी घर मॉडॅसॉ विसार पूडॅ आलॉ. काळजोर दगड ठवीलॉ... डॉळ्यातशे आहु तहॅस हुकलॅ.... ज्या घरात लान्याय बोठ्ठे जाले, खेळले - माळले जतीमतीला रेले ता घर मॉडताना बरास दुख जाला.


read more

प्रत्येक वस्तुआ मांगॅ एक इतिहास आहातॅ. आपली कादोडी भाषा, परंपरा, राहनीमान बग्या गॅला तॅ आपल्या संस्कृतीआ मांगॅ एक इतिहास हाय. अंदाजॅ पंदराशे – सॉळाशे काळात पोर्तुगीज मिशनर्यायई आपल्या वसयमिंनॅ धर्मप्रसारला सुरवात केली आन आपल्यातसा खूपसा लोक ख्रिस्ती जाला. त्या टायमाला एकेका जॉड्प्याला आठ-दा पोरे अहॅशे. त्या पॉंरा करता वायलॉ वायलॉ पदरीन घ्या लागॅसॉ. त्यापायान आख्ख्या गावशॅ गव माहने कुनाय ना कुनाय पदरीन जालॅ. पदरीनला तिगाळशा काळात कुपारी भगून हाक द्याशे. भगून जॉ तॉ अॅखकमॅकांना कुपारी हाक मार्या लागलॉ. तातपासून आपल्या लॉकांना कुपारी आहा नाव पडला. त्या काळात आपला लोक अशिक्षित हॉता, तरी ते मिशनरी लॉंकाऑ त्याग, त्याई माया, मदत उमजातोते. तिगाळशा लॉंकाई बायबल न वाशितापन मिशनरी लोकोर आन त्या शब्दोर विश्वास ठवीलॉ. ‘प्रभू येशू ख्रिस्ता हिकवनुकीवर त्यांई बॅताम श्रद्धा होती. आपल्या पूर्वजाई धर्मांतर कॅला तरी आपली आदीशी संस्कृती टिकवॉन ठव्याशी अही त्याई इच्छा होती त्यापायान आजपोत आपली संस्कृती टिकॉन रेली. आदीशा संस्कृतीतशॅ कायिक हन, आपलॅ खान्यापॅनॅय पदार्थ ताहास आपली आदीशी बोयली जाणारी भाषा त्याई टिकविली. आपुन जर आपल्या अडशा डॉकर्याव माहनांना विसारला तॅ ते जा का हांगात्यात त्योर विसार कॅलॉ तॅ आपल्या आहा ध्यानात येतॅ की संजावसॉ हन त्याकाळशा हनाहारकॉस हाय. जही होळी हनावेळी केळ पेटविली जाशी तहीस केळ संजावशा हनाला आपल्या अडे पेटवित्यात. हन लानॅ पन लॉंकाव उत्साह खुब अहतॅ. अहॅ हन आत्या काळात कुणाला मायीती नात. आपुन कायिक नवॅ हन सालू केल्यात तॅ बायबल तत्त्वोर. गुड फ्रायडे दिहा बनविल्यो जानार्योा धाप्ट्यो या रोटीमीनॅ सुन (ताडी, विलांगरी) घालीत नाय कारन बायबलमीनॅ हांगीलॅ त्या दिहात खमीरपासून बनविलेली वस्तु खाशी नाय. ताहास हावळ्याव हन, नव्या पिकाला आशीर्वाद देनॅ अही परंपरा सालू जाले. त्यासबरबर सालू जालॉ नाताळसॉ हन. जॉ आज प्रत्येक बारक्या पॉरांपासून तॅ युवक आन बॉठ्ठ्याना उत्साह देनारॉ हन.


read more

दोन दिहाआदी गावात सोरीऑ प्रयत्न जाल्यामुळे गावात भीतीआ वातावरन जाल्ता. पोलिसायी एक दी गावात बंदोबस् ठोयलॉ पन बॉठ्ठ्या सड्क्योर फिरॅसा होडला तॅ त्यां गावात फिरना कय जाला नाय. शेवटाला बाबुकाका हाथाखाला गावात रातसा फिरॅदो, अंद्र्या, दुमा, शॅजाव, मिंगू आन शिमा यां दोगा-शोगा गस्ती मंडळ तयार कॅला. रातसा ११ वासता गावशा खूर्सोर जमॅसा आन हाकोटसा ४ वाज्यापोत गावात फिरॅसा आहा ठरला. सॉरांना नीट फटाविता येदे आहा हत्यार राती येताना घिती या आहा बाबुकाकानॅ त्याआ सरदारांना हांगीला. राती ११ वासता बाबुकाका खूर्सोर पॉसलॉ. अजून कून आला नॉता. दा मिनटात जकले जमले. “अंद्र्या तू का हत्यार हाडलॅ..? बाबुकाकानॅ अंद्र्याला विसारला. “मॅsss मॅ कारव घॅऑन आलॅ.” ‘कारव...?’ ती त्या सॉरा xxxx घाल्याशी गा..? बाबुकाकानॅ रागाय अंद्र्याला हांगीला. ‘वॅडा कडसा.’ जाय बरॉ बांबू घॅऑन ये. अंद्र्या गॅलॉ. बांबू कडसॉ हाडयासॉ ऑड्या राती... अंद्र्यानॅ लुसूआ बॅड्यावरसॉ बांबू खेशीलॉ... का हांग्यासा... हत्री काडी मोडली गा हत्री कही कोंगी हॉतॅ तही बॅड्याई गत जाली. अंद्र्या विजयी थाटात ८ फुटाऑ बांबू घॅऑन बाबुकाका दरी गॅलॉ. ‘वा.. वा.. ८ फुट लांबॉ बांबू... तूआ बयशा माडाय नाळ पाड्याशे हात गा..’ जाय शार-शार फुटाय दोन तुकडॅ करॉन हाड. अंद्र्या मुंडी हालवित गॅलॉ. आतॅ दुमायी पाळी, “दुमा तू का हाडलॅ रॅ हत्यार ?”, “मॅss मॅ... बरशी हाडले आन हाथातशी बरशी बाबूला दावडली. ती बरशी बगॉन बाबूआ डॉखा फिरला. ‘ईsss ई बरशी... तूआ बयशी..... आतॅ हांगातॅ रॅ... आरे यानॅ नांदेटी तरी मरदॅ गा रॅ... जाय याला थोडी धार लाऑन हाड. “शॅजाव तू का हाडलॅ रॅ..?” ”मॅ नाळ पाडॅसॉ दोर हाडलॅ” शॅजाव बोयलॉ... “आहा, सॉरांना कवळया नाळाव पानी पाजॅ वाटातॅ.” बाबूनॅ रागाय हांगीला. ‘नाय, नाय बाबू ! सॉरांना पकडॅ करता दोर हाडलॅ.’ “अच्छा मिंजॅ तू शेहेनशहा घतीन हाथात दोर घॅऑन रातसॉ सॉरांना पकड्या निंग्यासॉ.. मंग सोर रस्त्योर यॅऑन तुला हाक मारनार... शॅजाव.! शॅजाव.. मॅ आलॅ, माय हाथपाय बांद आन माला खॅचाटात ने.” सल साला, घारा जाऑन पारय नातॅ कुदळ घॅऑन ये.. “मिंगू तू कय हाडला नाय वाटातॅ ?” बाबूनॅ मिंगुला विसारला. तॅ मिंगूनॅ हाथाई मूठ उगड्लि आन ‘नेलकटर’ बार काडला.... ‘ओ बापा, ऑडा बॉठ्ठा हत्यार’... सोर सोरी कर्या याशे गा तू दरी हाथापायाये नाखे काड्या याशे रॅ.... आरे तू दरी कॉहॉ बॉठ्ठॉ हूरॉ पावतॉ.... आन पाठीला ता पाकीट कदो मारलॅ....बाबूनॅ विसारला. “नाय रॅ बाबू... बायकू हांगातॅ तुमे ५ तास फीरॅशे तॅ खादो ‘लेज आन मॅगी’ देते आन प्यादो ‘फ्रूटी’. ता जकला भरलॅ पाठीओरशा पाकीटात”. नशीब बायकूनॅ मांडूला आन दुधायी बाठली नाय दिली... जाय हूरॉ घॅऑन ये घरनॅ.” बाबूनॅ मिंगू पळविलॉ. ५ मीनटात जकले हथ्यारे बदलॉन आले. “बाबू! तू आमाला ऑडॅ कायदॅ हांगाता, तॅ तू का हथ्यार हाडलॅ.” परत येता खोटी अंद्र्यानॅ बाबूला विसारला. बाबुकाका आहालॉ आन खिशातनॅ पिस्तूल काडला. ‘मेरे पास घोडा हाई, बच्चू.. यॅक गोळी निकली तो खेळ खलास.’ बाबुकाका पिस्तुलाआ नळीओर फुक मारीत बोयलॉ. ‘बाबू ! या घॉड्याला ऑलात कडसा घालता’ शॅजावनॅ एक पानसाट जोक कॅलॉ त्योर जकले आहाले. अंद्र्या बोयलॉ, ’बाबू इमळोरशा जत्र्या गॅला गा अहॉ फायदॉ हॉतॅ.’ हाहाहाहा. अही जक्लि चॅष्टा-मस्करी हॉता-हॉता १२ वाजलॅ. मंग जकल्या आहा ठरला की गावशा मांगनॅ जड्ने खाटान हाय तड्ने फेरी मारॅशी. तहे जकले तडे जादो निंगाले. गावातनॅ जाताना अंद्र्यानॅ बॉंब दिली, ‘ जाssगते रहोsss आमशा भरोशे मत सोवो.’


read more